Port

Over oude port

Het portgebied in Portugal strekt zich uit van Oporto langs de rivier de Douro tot aan de Spaanse grens. De rivier loopt dwars door Portugal. Je kunt er met de trein (soms een stoomtrein) langs rijden van Oporto tot Tua.

Het klimaat kent behoorlijke verschillen in temperatuur en regenval, het landschap is ruig en onherbergzaam en de hellingen zijn stijl. De bodemgesteldheid is graniet en leisteen en hier en daar kalk, zand en grind. Dat hier zulke mooie port kan ontstaan is dus eigenlijk onbegrijpelijk.

Over port gebieden

Baixo Corgo

Dit gebied loopt tot Réqua. In dit gebied wordt intensief port verbouwd. Het terrein is wat vlakker door de uitlopers van de rivier Oporto, waardoor meer land gebruikt kan worden voor wijnbouw. De soorten port die hier vandaan komen zijn in hoofdzaak de gewone Ruby, Tawny en Wit.

Cima Corgo

Dit is het beste gebied en het hart van de Douro. Dit gebied loopt van Réqua tot voorbij Tua. Het hart van de streek is de plaats Pinhão. Hier bevinden zich de beste wijngaarden in een woeste natuur, zoals Quinta do Bomfim en wat verder Quinta Malvedos. Beide wijngaarden heb ik bezocht.

Douro Superieur

Dit gebied begint iets voorbij Tua en loopt tot de Spaanse grens. De omgeving is rauw en rotsachtig. Hier zijn niet veel, maar wel wat grotere wijngaarden. Eén van de beste hier is Quinta do Vesúvio aan de spoorbaan met een eigen station. Op Quinta do Vesúvio wordt voornamelijk Vintage-Port gemaakt. Bij iets mindere kwaliteit gaan de wijnen in de andere soorten port van het bedrijf, die ook uitstekend zijn…

De genoemde gebieden leveren verschillende hoeveelheden port op van verschillende kwaliteiten:

  • Baixo Corgo 3e kwaliteit Produceert groot volume Ruby, Tawny en Wit
  • Cima Corgo 1e – 2e kwaliteit Kleiner volume
  • Douro Superieur 1e – 2e kwaliteit Groter volume dan Cima Corgo.

Een aantal goede druivenrassen voor rode port in deze streken zijn oa: Touriga Nacional, Tinta Roriz,Touriga Francesa,Tinta Barroca,Tinta Cão, Tinta Amarela.
Voor witte port zijn Malvasia Fina, Rabigato, Danzelinho-Branco heel geschikt.
Door het klimaat en de bodemomstandigen (zand, grind, klei, leem, leisteen, graniet, heel droog of juist heel nat) doen alleen bepaalde druivensoorten het goed op een bepaalde plek. De grondsoort en de lagering op fust geven net als bij wijn een karakteristieke smaak aan een bepaalde port.

Over het maken van port

Persing

Behalve de moderne mechanische persen, wordt in Lagares nog “getreden”: in een betonnen bak, gevuld wordt met druiventrossen, wordt door mannen met blote benen zo’n 4 uur “getreden”: ze lopen het sap uit de druiven en kleurstof uit de schil en tannine uit de stelen en schil. Daarbij wordt muziek gemaakt. Deze feestelijke manier van persen gebeurt nog kleinschalig. Op Quinta Malvedos heb ik een machinale tredmachine gezien, die een vergelijkbaar resultaat leverde.

Gisting

Diversen Quintas gebruiken vaten van ongeveer 15.000 liter van roestvrijstaal om de portwijn te fermenteren. De gistende most rouleert in de vaten door het vrijkomende koolzuur of wordt rondgepompt. In het vat worden de wijn zo langs de schillen en pitten gevoerd, die een specifieke smaak aan de wijn geven.

Lagering

Zodra een bepaald zoetgehalte is bereikt bij de fermentatie wordt de most afgetapt en in vaten gedaan, de zogenaamde “pipes” van 450 liter inhoud. Om de gisting te stoppen, zit in het vat al 100-150 liter alcohol waardoor de gistcellen sterven. Hierna volgt lagering in de kelders, voornamelijk te Ville Nova de Gaia aan de kust bij Oporto waar de Douro de Atlantic in stoomt.
De portbedrijven gebruiken verschillende soorten vaten om hun wijn te lageren (te verouderen). Dit kunnen stalen vaten of houten vaten zijn.

Declaratie

Bijzondere ports worden gekeurd door het (IVP). Men zegt dat de port “gedeclareerd” wordt door vóór het bottelen 2 flessen ter controle naar het IVP te sturen krijgen, waarna het IVP een garantiezegel afgeeft (Selo de Garantia). Tevens wordt de geplande botteldatum daarbij vermeld.

Over soorten port

Port wordt geleverd met de volgende soort aanduidingen: Vintage Port
Portwijn van één soort van buitengewone kwaliteit. De declaratie moet geschieden tussen 1 januari en 30 september van het tweede jaar na de oogst bij het IVP.
Botteling van de Vintage Port vindt plaats tussen 1 juli van het 2e jaar en 30 juni van het 3e jaar na de oogst. Sinds 1970 is de export van vintage port alleen toegestaan op fles.
Recente goede Vintage jaren zijn: 1960, 1978, 1979, 1980, 1985, 1987, 1989, 1991, 1992, 1994, 1995, 1996, 1997, 1998, 1999, 2000, 2002, 2003, 2004, 2005, 2006. Niet van alle goede jaren is nog port te koop!

Late Bottled Vintage (LBV)

Port van één oogst van bijzondere kwaliteit. Declaratie bij het IVP moet geschieden tussen 1 maart en 1 september van het 4e jaar na de oogst. De wijn moet tot de botteling op houten fusten gelagerd worden. Botteling gebeurt tussen 1 juli van het 4e jaar en 31 december van het 6e jaar na de oogst. Het jaar van botteling dient ook op de fles of etiket vermeld te worden.
Ook hier wordt alleen op de fles geëxporteerd. De letters LATE BOTTELED moeten even groot en in dezelfde kleur op het etiket staan als VINTAGE.

Colheita Port

Nog maar enkele portbedrijven bezigen deze naam. Net als de Late Bottled Vintage, verouderen de Colheita Ports op fust. Het verschil tussen beide soorten ports zit hem in het vullen van de flessen: LBV wordt met jongere ports gemengd, Colheita mag uitsluitend gevuld worden met port uit het oogst jaar.
Declaratie vindt plaats tussen tussen 1 juli en 30 september van het 3e jaar na de oogst bij het IVP, die vervolgens garantie zegels geeft. Colheita Port wordt minimaal 7 jaar op fust verouderd. Verplichte vermelding op fles of etiket: oogstjaar, benaming ENVELHECIDO EM CASCO of MATURED IN WOOD en het botteljaar.
10 years, 20 years, 30 years, 40 years en over 50 years old
Deze ports worden niet bij het IVP gedeclareerd. Het zijn uitstekende tawny ports die minstens het genoemde aantal jaren in port pipes gelegen hebben.
Vermelding op het etiket:één van bovenstaande jaaraanduidingen, lagering op fust AGED IN WOOD en het jaar van botteling.

Ruby Port

Dit is jonge port, nog rood van kleur van gemiddeld 3½ jaar oud, op fles gelagerd.

Tawny Port

Deze port wordt minstens 4 jaar op fust gelagerd, waarbij de wijn door oxidatie lichter van kleur en minder zoet (tanig) wordt. Alle ports boven de 4 jaar worden vanzelf tawny.
Het is verboden op het etiket te vermelden: “Many years in cask” of “very old”.